Benarkah Najib tidak mampu bayar RM50 juta?

KUALA LUMPUR: Kenyataan peguam Datuk Seri Najib Tun Razak bahawa bekas Perdana Menteri itu tidak mampu membayar denda RM50 juta, yang menjadi syarat untuk beliau menjalani baki hukuman secara tahanan di rumah, menimbulkan satu persoalan penting: adakah beliau benar-benar tidak mempunyai wang, atau tidak mempunyai akses kepada aset yang masih dibekukan?

Peguam utamanya, Tan Sri Muhammad Shafee Abdullah, berkata kepada pemberita di Kompleks Mahkamah Kuala Lumpur hari ini bahawa Najib tidak mampu membuat bayaran itu kerana akaun banknya masih dibekukan, termasuk akaun di Affin Bank yang menerima gaji beliau sebagai Perdana Menteri dan Ahli Parlimen.

Lima hari sebelumnya, firma guaman Tetuan Shafee & Co dalam satu kenyataan yang dipetik Bernama pada 20 September berkata sebahagian besar aset, akaun bank dan hartanah Najib masih tertakluk kepada perintah pembekuan kerajaan, dan pelupusannya tidak berada sepenuhnya dalam kawalan anak guam mereka.

Namun, pembekuan akaun tidak semestinya bermaksud seseorang tidak mempunyai aset. Ia boleh bermaksud wang atau aset itu wujud, tetapi tidak boleh diakses, dipindahkan atau dicairkan tanpa kebenaran atau penyelesaian proses undang-undang berkaitan.

Aset RM4.49 juta pada 2022

Persoalan kemampuan kewangan Najib juga perlu dilihat bersama rekod pengisytiharan aset yang pernah dikemukakan beliau kepada mahkamah.

Menurut laporan Bernama dan Malaysiakini pada Ogos 2022, Najib mengisytiharkan aset bernilai keseluruhan kira-kira RM4.49 juta setakat 30 Jun 2022, dalam afidavit yang difailkan pada 20 Julai tahun itu.

Antara aset yang disenaraikan ialah deposit kira-kira RM2.53 juta dalam Amanah Saham Nasional Berhad (ASNB), lebih RM1.24 juta dalam akaun semasa Affin Bank, tanah dan hartanah di Pahang serta Selangor bernilai kira-kira RM460,987, selain beberapa kenderaan yang dinilai keseluruhannya RM252,000.

Pengisytiharan itu dibuat susulan injunksi Mareva yang diperoleh SRC International Sdn Bhd dan Gandingan Mentari Sdn Bhd, yang menghalang Najib daripada memindahkan, melupuskan atau mengurangkan nilai asetnya sehingga RM42 juta sementara saman sivil berkaitan diputuskan. Menurut laporan Bernama, beliau dibenarkan mengeluarkan maksimum RM100,000 sebulan untuk perbelanjaan sara hidup dan yuran guaman.

Angka RM42 juta itu bagaimanapun tidak boleh dianggap bukti bahawa Najib memiliki aset sebanyak itu. Ia merupakan had nilai aset yang dilindungi injunksi tersebut. Malah, jumlah aset yang diisytiharkan Najib pada 2022 jauh lebih rendah daripada angka itu.

Wang tunai RM114 juta dari Pavilion

Satu lagi angka yang sering dikaitkan dengan kedudukan kewangan Najib ialah kira-kira RM114.16 juta wang tunai yang dirampas polis dari Pavilion Residences pada Mei 2018.

Wang itu kemudian menjadi subjek saman pelucuthakkan. Pada 2021, Mahkamah Tinggi menolak saman pelucuthakkan kerajaan selepas mendapati pihak pendakwaan gagal membuktikan wang itu diperoleh daripada aktiviti haram atau berasal daripada 1MDB.

Menurut laporan The Vibes pada Jun 2021, pihak pendakwaan memutuskan tidak merayu, dan wang tunai itu, bersama barang kemas, jam tangan serta beg tangan yang turut dirampas, dipulangkan kepada Najib melalui wakilnya.

Najib dan UMNO sebelum itu menuntut wang tersebut sebagai pihak ketiga, dengan mendakwa ia merupakan dana politik milik parti dan bukannya aset peribadi Najib.

Perbezaan itu penting. Fakta bahawa wang RM114 juta pernah berada dalam pegangan Najib tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa jumlah itu merupakan kekayaan peribadinya.

Begitu juga, pengisytiharan RM4.49 juta pada 2022 tidak semestinya menggambarkan kedudukan kewangan Najib pada September 2026. Ia merupakan gambaran aset pada satu tarikh tertentu, lebih empat tahun lalu.

Apa yang diketahui, apa yang belum

Berdasarkan maklumat yang tersedia kepada umum, dua perkara boleh dibezakan.

Pertama, pihak pembelaan menyatakan Najib tidak mempunyai akses bebas kepada sebahagian besar akaun dan asetnya kerana ia masih dibekukan atau tertakluk kepada tindakan penguatkuasaan.

Kedua, belum ada penyata kewangan terkini yang didedahkan kepada umum yang menunjukkan secara menyeluruh nilai aset, wang tunai dan liabiliti Najib pada masa ini.

Justeru, kenyataan bahawa Najib tidak mampu membayar RM50 juta merupakan pendirian yang dikemukakan oleh peguamnya, bersandarkan dakwaan mengenai pembekuan akaun dan aset. Rekod awam sahaja belum cukup untuk menyimpulkan bahawa Najib langsung tidak mempunyai aset bernilai.

Persoalan yang belum terjawab ialah berapa nilai sebenar aset peribadi Najib hari ini, berapa banyak yang masih dibekukan, dan berapa banyak yang boleh dicairkan secara sah untuk menjelaskan denda RM50 juta itu.

Tanpa maklumat tersebut, perbezaan antara tidak mempunyai wang dan tidak mempunyai akses kepada wang kekal menjadi perkara utama dalam menilai dakwaan tersebut.