Exco Negeri Sembilan sahkan pemasyhuran turun takhta, iktiraf Tuanku Nadzaruddin

SEREMBAN: Kerajaan Negeri Sembilan mengiktiraf Tuanku Nadzaruddin Tuanku Ja'afar sebagai Yang di-Pertuan Besar berkuat kuasa serta-merta, selepas mengesahkan pemasyhuran menurunkan Tuanku Muhriz Tuanku Munawir dari takhta itu sah.

Pengiktirafan itu dibuat menerusi kenyataan ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri hari ini, menurut MalaysiaGazette. Kenyataan tersebut menyebut proses pemasyhuran telah sempurna di bawah Perkara 10(2) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.

Malaysiakini melaporkan keputusan sebulat suara itu dicapai dalam mesyuarat pada 15 September yang dipengerusikan Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim. Pentadbiran negeri turut diarahkan melaksanakan pengumuman berkenaan dengan serta-merta.

Ahli exco berkata pemasyhuran memilih Tuanku Nadzaruddin di bawah Perkara 11 telah ditandatangani dan dimeterai oleh undang yang dilantik secara sah. Atas dasar itu, mereka menerimanya sebagai memenuhi kehendak undang-undang tubuh negeri.

"Tuanku Muhriz Tuanku Munawir telah diturunkan takhta Kerajaan Negeri Sembilan oleh Undang Yang Empat," menurut kenyataan itu, yang menegaskan pemilihan dan penurunan Yang di-Pertuan Besar merupakan hak mutlak Undang Yang Empat menurut adat dan undang-undang tubuh negeri.

Pemasyhuran yang dipersoalkan itu bertarikh 19 April 2026 dan dibuat di bawah Perkara 10 dan 11 undang-undang tubuh yang sama. Ismail menandatanganinya pada 3 Ogos di Istana Laguna Biru, manakala Undang Yang Empat mengumumkan pada 5 September bahawa proses tandatangan telah selesai.

Pengumuman itu datang selepas Ismail menyatakan sehari lebih awal bahawa Menteri Besar tiada kuasa unilateral menentukan kedudukan Yang di-Pertuan Besar. Ketika itu, beliau menekankan kesahan sesuatu pemasyhuran perlu dinilai berdasarkan kuasa, syarat dan prosedur yang ditetapkan undang-undang tubuh negeri.

Pada 14 September, Dewan Keadilan dan Undang atau DKU mengekalkan pendirian bahawa Tuanku Muhriz kekal di takhta dan menolak kesahan pemasyhuran tersebut. Dewan itu menyifatkan dokumen bertarikh 5 September yang bertujuan menurunkan baginda sebagai derhaka menurut adat dan undang-undang, mempertikaikan kedudukan empat daripada penandatangannya, serta berkata siasatan penuh yang diwajibkan tidak pernah dijalankan.

DKU turut mengarahkan pegawai kerajaan tidak mengendahkan dokumen berkenaan dan memerintahkan laporan polis dibuat terhadap enam individu yang menandatanganinya. Pendirian itu berbeza daripada keputusan yang kini diumumkan ahli exco.

Undang Rembau, Datuk Sedia Raja Hassan Ab Hamid menolak pendirian exco dengan berkata badan eksekutif tidak boleh mengatasi undang-undang tubuh negeri mahupun ketetapan DKU.

"Kewujudan sesuatu kuasa tidak bermakna prosedur untuk melaksanakannya boleh diketepikan," katanya.

Beliau merujuk Perkara 16(3) undang-undang tubuh negeri, yang menyebut ketetapan DKU mengenai adat Melayu adalah muktamad dan tidak boleh dicabar di mana-mana mahkamah, di samping Perkara 71 dan 181 Perlembagaan Persekutuan.

Peguam yang mewakili Tuanku Nadzaruddin dan Undang Yang Empat, Emirul Sarifudin Nor Azmi pula berkata keputusan exco itu secara rasmi menurunkan pemerintah terdahulu.

Pertikaian takhta ini turut berada di mahkamah. Pada 5 Jun, Mahkamah Tinggi Seremban di hadapan Hakim Roz Mawar Rozain memberikan perintah injunksi ad interim yang menghalang DKU daripada bersidang, membuat keputusan atau mengambil sebarang tindakan, dalam guaman yang difailkan Raja Norazli Raja Nordin. Perintah itu kekal berkuat kuasa sehingga mahkamah memutuskan isu bidang kuasa dan kebolehbicaraan, atau sehingga perintah lanjut.