Kemelut adat dan Raja diwarisi daripada pentadbiran lalu, kata Ismail Lasim

SEREMBAN: Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim menyandarkan kemelut membabitkan institusi adat dan Raja kepada kegagalan pentadbiran terdahulu menyempurnakan proses yang diperuntukkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.

Bercakap pada sidang media bersama anggota Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri di sebuah hotel di Seremban pada Khamis, beliau berkata kegagalan Menteri Besar ketika itu melaksanakan tanggungjawab di bawah undang-undang tubuh menjadi permulaan kepada kemelut yang berlaku.

"Ia termasuk keengganan menyempurnakan proses yang sepatutnya dilaksanakan yang telah menyebabkan kemelut ini berlarutan dan menjadi semakin parah," katanya.

Ismail tidak menamakan sesiapa. Pentadbiran sebelum ini diterajui Datuk Seri Aminuddin Harun, yang memegang jawatan Menteri Besar sehingga Ogos lalu.

Menolak gambaran pertembungan

Ismail berkata persoalan sebenar dalam kemelut ini ialah pertikaian mengenai proses, bidang kuasa dan tafsiran terhadap tindakan institusi adat yang berkaitan, dan bukan pertembungan antara kerajaan negeri dengan Raja.

"Naratif seperti ini tidak membantu usaha mendamaikan keadaan dan persoalan yang perlu diselesaikan ialah pertikaian mengenai proses, bidang kuasa dan tafsiran terhadap tindakan institusi-institusi adat yang berkaitan," katanya.

Menurut beliau, perkara itu sewajarnya diselesaikan menerusi saluran yang diperuntukkan oleh adat dan undang-undang tubuh, "bukannya melalui tuduh-menuduh di ruang awam".

Beliau menambah kerajaan negeri tidak berhasrat menentukan keputusan bagi pihak institusi berkenaan.

Kuasa pada Undang Yang Empat

Ismail menegaskan Yang di-Pertuan Besar tidak dipilih oleh Menteri Besar atau kerajaan negeri, sebaliknya kuasa itu terletak pada Undang Yang Empat menurut undang-undang tubuh.

Beliau berkata tidak tepat menggambarkan Menteri Besar atau Exco sebagai pihak yang mempunyai kuasa menentukan urusan takhta, dan kerajaan negeri tidak pernah mendakwa memiliki kuasa tersebut.

Ismail juga berkata kerajaan yang dipimpinnya menerima mandat dua pertiga daripada pengundi, dan menyifatkan kestabilan pentadbiran sebagai tanggungjawab yang perlu dipelihara.

Beliau menggesa pihak luar tidak menjadikan kemelut adat dan institusi sebagai alasan untuk mengganggu kerajaan negeri yang sah.

Kedudukan pihak lain

Kenyataan Ismail berbeza dengan pendirian yang dikeluarkan beberapa pihak dalam seminggu ini.

Dewan Keadilan dan Undang pada 17 September menegaskan Tuanku Muhriz Tuanku Munawir kekal Yang di-Pertuan Besar yang sah dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri tiada bidang kuasa menentukan kesahan pemasyhuran.

Jabatan Peguam Negara pada hari sama menyatakan pemasyhuran bertarikh 19 April berkaitan penurunan takhta tidak sah kerana tidak memenuhi kehendak mandatori Perkara 10 undang-undang tubuh negeri.

Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim pada 23 September menyifatkan langkah Menteri Besar dan Exco dalam perkara itu sebagai biadab dan tidak beradab. Ismail berkata teguran itu berkemungkinan berasaskan maklumat yang tidak lengkap.

Sidang media pada Khamis diadakan pada hari pembatalan pelantikan 10 anggota Exco oleh Tuanku Muhriz diwartakan, berkuat kuasa 20 September. Ismail kekal berpendirian barisan itu masih sah.