Tuanku Muhriz tegur Ismail Lasim selepas solat Jumaat, enggan terima menghadap

KUALA PILAH: Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir menegur Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim secara terbuka selepas solat Jumaat di sebuah masjid di sini, dan enggan menerima beliau menghadap selagi satu kenyataan mengenai kedudukan takhta tidak ditarik balik.

Teguran itu terkandung dalam rakaman video yang tersebar meluas di media sosial pada Jumaat, dan dilaporkan pelbagai portal berita pada hari sama dan Sabtu.

Dalam rakaman berdurasi kira-kira 50 saat itu, baginda dilaporkan mempersoalkan mengapa Ismail mahu menghadap setelah menghantar surat kepada Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja yang menyatakan baginda bukan lagi Yang di-Pertuan Besar.

"Selagi tidak tarik apa yang dikata, jangan jumpa saya," titah baginda, menurut laporan Utusan Melayu Plus dan beberapa portal lain.

Baginda juga dilaporkan bertitah dalam bahasa Inggeris, "Go away, I don't want to see you," dan mempersoalkan sama ada baginda masih Tuanku bagi negeri itu.

Ismail dilihat hanya mengangkat sembah dan dilaporkan menjawab "Ampun Tuanku" tanpa memberikan sebarang penjelasan di lokasi tersebut.

The Star, Berita Harian dan Malaysiakini melaporkan pertemuan itu berlaku di Masjid Kariah Beting, Kuala Pilah, iaitu dalam kawasan bahagian Umno yang diketuai Ismail sendiri.

Kesahihan rakaman itu belum disahkan secara bebas. Setakat laporan ini disediakan, tiada kenyataan dikeluarkan Istana Negeri Sembilan, kerajaan negeri mahupun Ismail mengenai apa yang berlaku selepas solat Jumaat itu, dan kandungan penuh surat yang dirujuk dalam rakaman juga tidak didedahkan.

Beberapa jam selepas rakaman itu tular, Ismail membuat hantaran di Facebook mengenai khutbah Jumaat yang menyentuh sifat tawaduk dan menahan ego. Menurut laporan Malaysiakini, hantaran itu tidak menyentuh sama sekali tuduhan yang dibangkitkan baginda.

Ismail, 67, mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar di hadapan Tuanku Muhriz pada 2 Ogos. Beliau Ahli Dewan Undangan Negeri Senaling, Ketua Penerangan Umno Negeri Sembilan dan Ketua Bahagian Umno Kuala Pilah.

Pertikaian takhta Negeri Sembilan bermula dengan instrumen pemasyhuran bertarikh 19 April, yang didakwa dikeluarkan Undang Yang Empat bagi menurunkan Tuanku Muhriz dan mengiktiraf Tunku Nadzaruddin Tuanku Ja'afar sebagai Yang di-Pertuan Besar.

Dewan Keadilan dan Undang menegaskan pemasyhuran itu tidak sah, antaranya pada 31 Julai dan 13 September, dan menyatakan Tuanku Muhriz kekal sebagai Yang di-Pertuan Besar yang sah.

Pada 3 Ogos, sehari selepas Ismail mengangkat sumpah, pihak yang mendakwa diri sebagai Undang mendedahkan dokumen yang dikatakan membawa tandatangan beliau menyokong penurunan takhta. Ismail kemudian berkata beliau menandatanganinya dalam keadaan terdesak, dan membuat laporan polis pada 8 September.

Mesyuarat Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri pada 15 September pula memutuskan instrumen pemasyhuran itu sah dan mengarahkan proses pewartaan diteruskan. Jabatan Peguam Negara pada 17 September menyatakan pemasyhuran tersebut tidak sah kerana tidak memenuhi kehendak mandatori Perkara X Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.

Tuanku Muhriz seterusnya membatalkan pelantikan 10 anggota Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri berkuat kuasa 20 September atas alasan mereka memungkiri sumpah jawatan, dan pembatalan itu diwartakan pada 24 September. Bekas anggota Exco berkenaan memfailkan tindakan mahkamah bagi mencabar pembatalan tersebut, dan kes itu dijadualkan didengar pada 21 Oktober.

Jawatan Ismail sendiri tidak disentuh dalam pembatalan itu.

Pada Jumaat, Badan Peguam Malaysia menggesa supaya prosedur perlembagaan dan keadilan asasi dipatuhi dalam menangani kemelut tersebut.

Presidennya, Anand Raj berkata Perkara X(1) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan menghendaki satu siasatan penuh oleh Undang sebelum Yang di-Pertuan Besar boleh diminta menarik diri daripada menjalankan fungsi atau turun takhta.

"Tiada rekod semasa diterbitkan bagi menunjukkan siasatan sedemikian pernah dijalankan," katanya.

Menurut Anand Raj, hak untuk didengar terpakai kepada Yang di-Pertuan Besar sepertimana kepada rakyat biasa, dan beliau merujuk kes Majlis Privy pada 1962, B Surinder Singh Kanda lawan Kerajaan Persekutuan Tanah Melayu.

"Duli Yang Maha Mulia berhak kepada perlindungan yang tidak kurang daripada itu," katanya.

Badan Peguam turut meminta penjelasan mengapa Menteri Besar mengumumkan penurunan takhta pada 16 September setelah mendakwa dalam laporan polis 8 September bahawa beliau menandatangani dokumen itu dalam keadaan terdesak, serta asas undang-undang penggantungan Setiausaha Kerajaan Negeri dan Penasihat Undang-Undang Negeri pada 22 September.

Badan itu juga mempersoalkan atas dasar apa pentadbiran negeri terus berjalan selepas pelantikan kesemua anggota Exco dibatalkan.

Lebih awal, pada 14 Oktober, Majlis Raja-Raja menyeru pihak luar supaya tidak campur tangan atau mempolitikkan pertikaian takhta Negeri Sembilan.

Dalam kenyataan yang dikeluarkan Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja, Tan Sri Syed Danial Syed Ahmad, Raja-Raja Melayu menegaskan pertikaian itu perlu diselesaikan menurut adat, undang-undang dan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959, selain menggesa orang ramai tidak menyebarkan maklumat yang tidak disahkan.

Selepas rakaman itu tular, Timbalan Presiden Amanah, Datuk Seri Dr Mujahid Yusof Rawa menggesa Umno menjelaskan sama ada parti itu mengetahui atau merestui tindakan Ismail menghantar surat berkenaan, dan berkata kandungan penuh surat itu sepatutnya didedahkan.

Pengarah Komunikasi Keadilan Negeri Sembilan, Shariman Che Deris pula berkata Ismail perlu menjawab perkara yang dibangkitkan Tuanku Muhriz secara terbuka.

Umno belum mengeluarkan kenyataan rasmi mengenai perkara itu.

Apa yang berlaku dalam rakaman tersebut, termasuk kandungan surat yang dirujuk, kekal sebagai dakwaan yang belum disahkan mana-mana pihak berkuasa atau institusi rasmi.