F1 Sepang raih pujian Anwar, pulangan bersih masih belum dikira

KUALA LUMPUR: Kejayaan Litar Antarabangsa Sepang menganjurkan Grand Prix Gulf Air Bahrain 2026 mendapat pengiktirafan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, ketika angka kehadiran 261,000 dan limpahan ekonomi ratusan juta ringgit mencetuskan persoalan lebih besar mengenai manfaat bersih kepada negara.

Dalam pembentangan Belanjawan 2027 di Dewan Rakyat pada Jumaat, Anwar menyampaikan penghargaan kepada pasukan F1, penjawat awam dan ribuan sukarelawan yang membantu menjayakan perlumbaan pada 2 hingga 4 Oktober itu. Beliau mengaitkan kejayaan penganjuran dengan keupayaan pelbagai pihak bekerjasama membawa nama Malaysia ke pentas antarabangsa.

Ketua Pegawai Eksekutif SIC, Azhan Shafriman Hanif menyambut penghargaan tersebut sebagai pengiktirafan terhadap kerja persiapan yang dilakukan dalam tempoh singkat. Beliau turut menghargai sokongan kementerian dan agensi kerajaan, selain berharap kerjasama yang terjalin dapat membuka ruang kepada penganjuran F1 pada masa depan.

Perlumbaan itu menandakan kepulangan F1 ke Sepang selepas sembilan tahun. Ia berlangsung menerusi pengaturan luar biasa apabila Grand Prix Bahrain dipindahkan ke Malaysia susulan perkembangan geopolitik di Asia Barat, bukan menerusi kontrak perlumbaan Malaysia yang baharu. Malaysia pernah menganjurkan Grand Prix Malaysia dari 1999 hingga 2017.

Angka RM345 juta dan asasnya

Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Steven Sim Chee Keong memaklumkan acara tersebut menarik 261,000 kehadiran penonton sepanjang hujung minggu, dengan hampir separuh terdiri daripada pelancong asing. Menurut beliau, limpahan ekonomi kepada perusahaan mikro, kecil dan sederhana melebihi RM345 juta, termasuk perhotelan, makanan dan minuman, peruncitan, pengangkutan, hiburan serta perkhidmatan berkaitan pelancongan.

Angka tersebut bersandarkan unjuran bahawa penonton F1 berbelanja 2.17 kali lebih tinggi berbanding acara biasa, sebahagian besarnya kerana pelancong asing tinggal lebih lama. Ia merupakan anggaran limpahan, bukan kutipan yang diaudit daripada perniagaan terbabit, dan tiada pecahan jumlah mengikut sektor dikeluarkan.

Jumlah 261,000 pula merupakan kehadiran sepanjang tiga hari dan bukan bilangan individu unik. Kehadiran pada hari perlumbaan dilaporkan 103,000.

RM1.3 bilion ialah unjuran sebelum perlumbaan

Angka impak ekonomi sehingga RM1.3 bilion yang kerap disebut berasal daripada nota penyelidikan Hong Leong Investment Bank yang dikeluarkan pada pertengahan September, iaitu sebelum perlumbaan berlangsung. Bank itu menganggarkan sumbangan antara RM1.1 bilion hingga RM1.3 bilion kepada ekonomi.

Unjuran tersebut berasaskan andaian perbelanjaan kira-kira RM8,879 bagi setiap pelawat F1 dan nisbah perbelanjaan 1.5 hingga 3.6 kali lebih tinggi berbanding pelawat biasa. Ia bukan penilaian selepas acara dan bukan ukuran hasil kerajaan atau keuntungan SIC.

Satu lagi perkara yang perlu diambil kira ialah perlumbaan itu bertepatan dengan cuti Golden Week di China dan kempen Melawat Malaysia 2026. Sebahagian daripada kedatangan pelancong pada tempoh tersebut berkemungkinan berlaku walaupun tanpa F1, dan ini belum dibezakan dalam mana-mana angka yang dikeluarkan.

Siapa bayar dan siapa kutip

Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri Ahmad Zahid Hamidi sebelum ini menyatakan Bahrain menanggung kos penganjuran perlumbaan yang dipindahkan itu.

Menurut nota Hong Leong Investment Bank, Bahrain membayar yuran hak penganjuran F1 berjumlah kira-kira RM285 juta hingga RM326 juta dan menyimpan hasil jualan tiket. Kos persiapan tempatan Malaysia pula dianggarkan kira-kira RM40 juta, berdasarkan maklumat Azhan Shafriman.

Susunan itu bermakna Malaysia menerima limpahan perbelanjaan pelawat tanpa menanggung yuran hak, tetapi juga tidak mengutip hasil tiket. Ia merupakan pengaturan khusus bagi perlumbaan yang dipindahkan dan tidak akan terpakai sekiranya Malaysia menjadi tuan rumah tetap.

Kos jika mahu slot tetap

Pada Julai, Azhan Shafriman menganggarkan penganjuran tahunan memerlukan sekurang-kurangnya RM300 juta setahun. Jumlah itu merangkumi yuran hak penganjuran F1 antara AS$70 juta hingga AS$80 juta, iaitu kira-kira RM289 juta hingga RM340 juta, serta kos persiapan tempatan bagi memenuhi spesifikasi perlumbaan.

Angka tersebut ialah unjuran bagi penyertaan tetap dan bukan penyata kos perlumbaan Oktober ini. Perbezaan antara kira-kira RM40 juta kos tempatan tahun ini dengan sekurang-kurangnya RM300 juta setahun bagi slot tetap merupakan jurang yang perlu dijawab sebelum sebarang komitmen dibuat.

Penilaian menyeluruh perlu membezakan hasil tiket, tajaan dan bayaran komersial daripada perbelanjaan pelawat, kemudian mengambil kira kos keselamatan, pengangkutan, operasi, penyelenggaraan dan sumber awam yang digunakan. Ia juga perlu mengenal pasti berapa banyak perbelanjaan pelancong benar-benar merupakan aktiviti ekonomi tambahan yang tidak akan berlaku tanpa F1.

Keputusan di tangan Kabinet

Kementerian Belia dan Sukan dijangka membentangkan penilaian kebolehlaksanaan penganjuran F1 secara tetap kepada Jemaah Menteri pada Disember. Menterinya, Dr Mohammed Taufiq Johari berkata penilaian itu merangkumi kesan ekonomi, kos penganjuran dan pulangan pelaburan.

Presiden Persatuan Permotoran Malaysia, Tan Sri Mokhzani Mahathir sebelum ini menyatakan SIC mempunyai pengalaman dan keupayaan menganjurkan semula F1, namun keputusan mengenai penganjuran tetap memerlukan pertimbangan kerajaan serta penilaian kesan ekonominya.

Kejayaan membawa F1 kembali ke Sepang membuktikan keupayaan Malaysia mengendalikan acara bertaraf dunia dalam tempoh persediaan yang singkat. Persoalan seterusnya bukan sekadar sama ada perlumbaan itu meriah, tetapi sama ada pulangannya cukup besar, boleh dibuktikan dan berkekalan untuk mewajarkan komitmen jangka panjang yang jauh lebih mahal.