Perkembangan terbaru itu menimbulkan kebimbangan bahawa konflik dua negara berkenaan boleh memasuki fasa yang lebih serius, terutama jika insiden ketenteraan terus berlaku berhampiran kawasan laluan kapal perdagangan dan kapal tangki minyak.
Pada 6 September, Iran mendakwa tenteranya telah menyerang sebuah kapal tanpa kru milik Amerika Syarikat yang dikatakan menghampiri atau cuba memasuki kawasan Selat Hormuz.
Washington bagaimanapun menolak dakwaan tersebut dan menyatakan bahawa tiada aset tanpa kru Amerika seperti yang dimaksudkan berjaya diserang oleh Iran.
Perbezaan kenyataan daripada kedua-dua pihak itu berlaku hanya sehari selepas Amerika Syarikat mengesahkan pihaknya melancarkan serangan terhadap tiga kapal tangki yang membawa minyak mentah Iran.
Tindakan Washington itu dikatakan dibuat sebagai tindak balas selepas Iran dipercayai melancarkan peluru berpandu balistik ke arah dua kapal perang Tentera Laut Amerika Syarikat.
Tiada kecederaan dalam kalangan anggota tentera Amerika dilaporkan dalam insiden tersebut.
Selat Hormuz kembali menjadi kawasan berisiko tinggi
Perkembangan itu meletakkan Selat Hormuz kembali dalam keadaan tegang.
Laluan sempit yang memisahkan Iran dengan Oman itu merupakan antara koridor maritim paling penting kepada perdagangan tenaga antarabangsa kerana sebahagian besar eksport minyak dan gas dari negara Teluk perlu melalui kawasan berkenaan sebelum dihantar ke pasaran dunia.
Dianggarkan kira-kira satu perlima daripada bekalan minyak dan gas asli cecair global melalui laluan tersebut.
Atas sebab itu, sebarang gangguan besar di Selat Hormuz boleh memberi kesan yang jauh lebih luas daripada sekadar konflik antara Tehran dan Washington.
Antara kesan yang paling cepat dirasai ialah pergerakan harga minyak, peningkatan kos penghantaran serta kenaikan premium insurans bagi kapal yang melalui kawasan berisiko.
Amerika Syarikat berkata sebahagian besar aliran minyak masih dapat bergerak melalui selat itu, walaupun aktiviti perkapalan belum sepenuhnya kembali kepada keadaan normal seperti sebelum konflik meningkat.
Sebahagian kapal turut bergantung kepada kawalan dan kehadiran aset tentera laut Amerika bagi mengurangkan risiko ketika melalui kawasan tersebut.
Iran guna kedudukan strategik sebagai tekanan
Kedudukan geografi Iran memberikan Tehran satu kelebihan yang sukar diabaikan.
Dengan sebahagian pantainya menghadap terus ke Selat Hormuz, Iran mempunyai kemampuan untuk memberi tekanan terhadap laluan perdagangan yang sangat penting kepada ekonomi dunia.
Dalam konflik dengan Amerika Syarikat, kedudukan itu sering dianggap sebagai salah satu alat tawar-menawar utama Tehran.
Namun pada masa sama, Washington terus meningkatkan tekanan terhadap Iran melalui operasi ketenteraan dan sekatan ekonomi.
Sekatan terhadap sektor minyak Iran juga diperketatkan dalam usaha mengehadkan sumber pendapatan kerajaan Tehran.
Tekanan tersebut memberi kesan kepada keupayaan Iran memperoleh mata wang asing dan membiayai kegiatan ekonominya.
Walaupun berdepan tekanan berterusan, kepimpinan Iran setakat ini masih menunjukkan bahawa mereka tidak bersedia untuk mengendurkan pendirian terhadap Amerika Syarikat.
Konflik belum benar-benar berhenti
Ketegangan terbaru ini bukanlah insiden yang berlaku secara terasing.
Ia merupakan kesinambungan kepada siri konfrontasi yang semakin meningkat sejak Amerika Syarikat dan Israel melancarkan serangan terhadap Iran pada penghujung Februari lalu.
Walaupun terdapat usaha untuk mengurangkan ketegangan dan satu bentuk gencatan senjata pernah dicapai beberapa bulan kemudian, keadaan di lapangan tidak pernah benar-benar kembali stabil.
Serangan kecil, ancaman ketenteraan dan operasi balas terus berlaku dari semasa ke semasa.
Dalam beberapa hari kebelakangan ini, aktiviti ketenteraan dilihat meningkat semula di kawasan pantai selatan Iran dan sekitar Selat Hormuz.
Situasi menjadi lebih rumit apabila kapal komersial dan kapal tangki turut bergerak dalam kawasan yang sama dengan aset ketenteraan.
Ini meningkatkan risiko bahawa sesuatu insiden kecil boleh bertukar menjadi krisis besar sekiranya berlaku kesilapan penilaian atau tindak balas yang berlebihan daripada mana-mana pihak.
Dunia perhatikan harga minyak dan keselamatan laluan laut
Bagi pasaran antarabangsa, tumpuan utama kini ialah sejauh mana konflik ini akan menjejaskan penghantaran tenaga dari rantau Teluk.
Negara-negara Asia merupakan antara pihak yang paling bergantung kepada bekalan minyak dari Timur Tengah, menjadikan sebarang gangguan di Selat Hormuz isu yang mempunyai kesan langsung kepada rantau ini.
Sekiranya penghantaran minyak terganggu untuk tempoh yang lama, kesannya boleh merebak kepada harga bahan api, kos logistik, tambang pengangkutan dan akhirnya harga barangan pengguna.
Namun pasaran tenaga dunia kini mempunyai lebih banyak pilihan berbanding beberapa dekad lalu, termasuk sumber minyak alternatif serta laluan penghantaran lain.
Keadaan itu bermakna Iran mungkin tidak lagi mempunyai tahap pengaruh yang sama seperti dahulu sekiranya Selat Hormuz terganggu untuk tempoh terhad.
Bagaimanapun, risiko tetap tinggi.
Sekiranya kapal perdagangan mula menjadi sasaran secara berterusan atau pertempuran melibatkan lebih banyak aset ketenteraan, tindak balas pasaran dan negara-negara berkepentingan boleh berubah dengan sangat cepat.
Buat masa ini, Selat Hormuz masih beroperasi dan trafik kapal masih bergerak.
Namun dengan kehadiran kapal perang Amerika Syarikat, tekanan ketenteraan Iran dan siri serangan balas yang berlaku dalam beberapa hari terakhir, laluan itu sekali lagi menjadi salah satu kawasan paling sensitif dalam geopolitik dunia.
← Kembali ke halaman utama