Siti Hasmah: jejak seorang doktor dalam kesihatan ibu dan anak

KUALA LUMPUR: Usaha mendidik masyarakat kampung mengenai penjagaan ibu dan bayi menjadi antara sumbangan Tun Dr Siti Hasmah Mohd Ali dalam kesihatan awam, bermula ketika beliau berkhidmat sebagai doktor di Kedah sebelum Tun Dr Mahathir Mohamad menjadi perdana menteri.

Allahyarhamah, yang meninggal dunia pada 28 September pada usia 100 tahun, mempunyai rekod kerjaya dalam perubatan, latihan petugas dan pendidikan masyarakat yang menjangkaui tugas merawat pesakit di hospital.

Dalam tulisan Dr Raudah Mohd Yunus yang diterbitkan Jabatan Perubatan Kemasyarakatan dan Pencegahan Universiti Malaya pada 2018, Siti Hasmah dikenal pasti sebagai antara tokoh yang mendekati bidan tradisional, pengamal perubatan tradisional dan wanita kampung untuk memperbaiki amalan penjagaan selepas bersalin serta bayi baharu lahir.

Pendekatan itu melibatkan penerangan berterusan dan komunikasi dengan masyarakat bagi mengubah amalan yang tidak selamat. Beliau turut menggerakkan kegiatan di kampung untuk menggalakkan kebersihan, cara hidup sihat dan imunisasi kanak-kanak.

Perancangan keluarga juga menjadi sebahagian daripada bidang khidmatnya, ketika salah faham dan pantang larang menjadi antara cabaran dalam pendidikan kesihatan wanita.

Dilahirkan di Klang, Selangor, pada 1926, Siti Hasmah melanjutkan pengajian perubatan di Singapura selepas Perang Dunia Kedua. Beliau antara wanita Melayu terawal yang memasuki bidang berkenaan.

Beliau tamat pengajian pada 1955 sebelum menjalani latihan siswazah di Hospital Besar Kuala Lumpur. Selepas itu, kerjayanya diteruskan di Alor Setar, Kedah, termasuk sebagai pegawai perubatan di hospital kerajaan.

Profil Yayasan Kepimpinan Perdana merekodkan pelantikannya sebagai wanita pertama menjadi pegawai perubatan di Jabatan Kesihatan Ibu dan Anak pada 1965. Pada 1974, beliau menjadi wanita pertama memegang jawatan Pegawai Kesihatan Ibu dan Anak Negeri.

Penglibatannya dalam latihan kesihatan turut merangkumi jawatan pengetua Sekolah Latihan Kesihatan Luar Bandar di Jitra. Peranan itu menghubungkan tugas klinikal dengan penyediaan petugas untuk berkhidmat kepada masyarakat luar bandar.

Selepas bersara daripada perkhidmatan kerajaan pada 1979, beliau berkhidmat sebagai pensyarah di Fakulti Pergigian Universiti Malaya sehingga 1981.

Khidmatnya dalam kesihatan diteruskan melalui pertubuhan profesional dan kemasyarakatan. Antaranya ialah Persatuan Perancang Keluarga Kedah, Yayasan Persatuan Perubatan Malaysia serta pertubuhan berkaitan kesihatan ibu, bayi dan kanak-kanak.

Beliau juga menulis mengenai perubatan keluarga serta hubungan faktor sosioekonomi dengan kehamilan dan kelahiran di Malaysia.

Laporan profil RTM pada 28 September turut merekodkan penglibatannya dalam usaha membanteras penyalahgunaan dadah, kesihatan mental dan perjuangan wanita di pentas antarabangsa. Pada September 1995, beliau mengetuai delegasi Malaysia ke Persidangan Wanita Sedunia Keempat Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Beijing.